Kerken en kapellen in Schijndel

SCHIJNDEL - In de canon van Meierijstad wordt na het hoofdstukje over de Romeinen aandacht besteed aan de vroegste kerken en parochies binnen de gemeente. Dat is natuurlijk een interessant stukje historie want in de 13 kernen duiken nogal wat kerken en kapellen op binnen het oude uitgestrekte bisdom Tongeren, later Luik - Maastricht, want dat was tijdens de eerste geloofsverkondiging en daarna in de Karolingische Tijd [denk aan Karel de Grote] het kerkelijk centrum. Uit de geschiedenisboekjes kennen we ze, onder meer Sint Willibrord vanuit zijn abdij te Echternach, Bonifatius, Servatius en Hubertus. Doordat bisschop Servatius de bisschopszetel had verplaatst naar Maastricht ontstond daar het bekende Sint Servaaskapittel. Dat grote bisdom was toen verdeeld over 8 aartsdiakonaten, 28 dekenaten en maar liefst 2200 parochies. De dorpen van Meierijstad en hun gehuchten ressorteerden toen onder aartsdiakonaat Kempenland en daarin dekenaat Woensel. 

Uiteraard focussen we ons op de Schijndelse situatie en kunnen daarbij vast en zeker een link leggen naar het Servaaskapittel van Maastricht van waaruit onze Servatiuskerk gesticht zou zijn, alleen is daar geen exact jaartal aan te koppelen. Overigens zijn er in Brabant meerdere Servatiuskerken nl. te Erp, Dinther, Lieshout, Megen, Oijen, Schijndel en Westerhoven. Zo kent Brabant ook Lambertuskerken gesticht vanuit het Lambertuskapittel van Luik - en Willibrorduskerken die een relatie hebben met de Benedictijnerabdij te Echternach. 
Wat onze Servatiuskerk betreft is een van de theorieën dat het een dochterkerk zou zijn geweest van de moederkerk Dinther. Het oudste kerkelijk bericht dateert pas van 1305, veel later dus dan de grote kerken rondom Schijndel zoals Sint-Oedenrode 1103, Dinther 1139, Sint-Michielsgestel 1147, Berlicum 1240, Eerschot met zijn knoptoren 1248, Heeswijk 1250 en Boxtel 1293. Maar die jaartallen zijn slechts te relateren aan oude gedateerde archiefdocumenten m.a.w. die jaartallen zijn misschien niet de exacte stichtingsdata! 
In 1305 rijst er een conflict tussen de pastoors van Schijndel en Berlicum en in dat jaar is het onder meer een afgevaardigde van het Servaaskapittel en de pastoor van Dinther die een uitspraak doen over de verdeling der tienden in beide parochies en wordt de parochiegrens definitief vastgesteld. In de Schijndelse kerken Servatius-centrum [1305], Servatius -Wijbosch [1884], Boschweg [1928] en Hoevenbraak [1948] hebben ca. 60 pastoors hun pastoraal werk verricht. Bijzondere vermelding verdient het feit dat tussen 1648-1811 de Schijndelse katholieken hun grote kerk moesten afstaan aan de gereformeerden en zich moesten behelpen met schuur- of schuilkerken, waarvan de laatste op het complex stond waar na 1836 het moederhuis van de Zusters van Liefde uitgebouwd werd. Onvermeld mag zeker niet blijven de Wijbossche kapel waarvan het oudste archiefdocument dateert uit 1428. Door een storm in 1836 raakte die kapel in verval en in 1850 besloot de gemeente deze kapel te slopen. Later verscheen daar een wegkapel. Ten slotte zij nog gewezen op de vele ‘huiskapellen’ in de Schijndelse kloosters van de zusters.

bron: Rector Peijnenburg in: Zij maakten Brabant katholiek I en II [1987], Geschiedenis van het bosdom ’s-Hertogenbosch [Schutjes 1872 in 5 delen]; Dick Zweers en Henk Beijers in: De Servatiuskerk van Schijndel [2000].

 

Terug naar het overzicht

Copyright © DeMooiKrant.nl