Connie Palmen en Jean-Paul Sartre

Connie Palmen studeerde in 1988 aan de Universiteit van Amsterdam af bij hoogleraar Cornelis Verhoeven, een grote Nederlandse filosoof. In haar nieuwe boek ‘Het drama van de afhankelijkheid’ vertelt ze: “Met zijn melancholieke mengeling van ironie en ernst overhandigde hij me de bul in de wijsbegeerte.” Verhoeven, geboren in Udenhout en destijds woonachtig aan De Uilenburg in Den Bosch, wilde haar aantrekken als medewerker aan zijn vakgroep. Palmen: “In de tongval die altijd weer in staat is me terug te brengen naar de speelplaats van de kleuterschool, opperde hij de mogelijkheid aan de universiteit te blijven werken als zijn assistent.” Hoewel ze graag een onuitgesproken belofte aan haar ouders wilde inlossen en zich verantwoordelijk voelde tegenover “anonieme geldschieters in de samenleving” - ze had een forse studieschuld opgebouwd - liet ze de aangeboden baan schieten en nam ze “een sprong in het duister”: ze wilde schrijver worden. Een medestudent zei haar dat “iedereen aan de faculteit dat wel wilde, maar dat natuurlijk niemand van ons daadwerkelijk schrijver zou worden.” “Ik wel”, liet Connie zich spontaan ontvallen,- en voelde daarover direct schaamte. Het bleek geen grootspraak te zijn.

Palmen nam bewust een risico: de kans op mislukking. Ze koos voor haar vrijheid, voor het volgen van haar droom. Ongetwijfeld werd ze daarbij geholpen door Jean-Paul Sartre, voor wie ze al jong bewondering had. Vanaf de tijd dat ze als scholier zijn boek ‘Over het existentialisme’ las, “lag ze soms echter ook met hem in de clinch, negeerde hem van tijd tot tijd maar keerde steeds bij hem terug”, zo vertelt ze. Wat haar aansprak in Sartres ideeën was “zijn radicale definitie van de vrijheid, waarin iedereen zelf verantwoordelijk is voor alles wat hem overkomt.” Volgens Sartre is de mens dat wat hij van zichzelf maakt. Je moet jezelf blijven, zelf keuzes maken en je talenten benutten. En zeker niet je leven laten bepalen door de sociale controle van bijvoorbeeld religie, vrienden of familie. Ofwel kortgezegd: mens, durf te leven!

Sartre (1905 - 1980) weigerde te lijden onder welk lot dan ook. Hij wilde niet achterom kijken, maar vestigde al zijn vertrouwen op de toekomst. Hij liet zelf zien hoe je kunt slagen ondanks allerlei ongemakken en ballast uit je verleden. Op zijn vierde werd hij door een ziekte gedeeltelijk blind en kreeg zijn rechteroog een afwijkende stand. Als scholier werd hij gepest en hij bleef klein, volgens Palmen een meter drieënvijftig. Daarna nam hij zijn leven in eigen hand en vond zijn levensbestemming in denken, spreken en schrijven. Hij ontpopte zich als een boeiend en innemend verteller en in 1964 werd aan hem de Nobelprijs toegekend.

Je eigen weg volgen vereist moed, anderen volgen is vaak makkelijker. Palmen weer: “Het doel van het nemen van een risico is een beloning, en soms is de beloning geluk, niet meer en niet minder.” Over haar verlangen om te schrijven zei ze tegen haar moeder: “Als ik het niet doe, word ik ongelukkig.” Palmen bleef zichzelf en maakte zelf haar keuze.

Jan Geerts

Terug naar het overzicht

Copyright © DeMooiKrant.nl