Chateaubriand in Saint-Malo

We gaan op zoek naar het ‘op zee’ gelegen graf van de Franse schrijver Chateaubriand en rijden richting Saint-Malo. In het oudste deel van het stadje, Intra Muros, is het een wirwar van smalle, hellende straatjes, ingeklemd tussen hoge oude huizen. Vanuit onze kamer in hotel Le port de St. Pierre hebben we een fantastisch uitzicht op zee en enkele rotseilandjes. Slechts op enkele meters van ons raam loopt de oude stadsmuur waarover toeristen passeren. Met de verrekijker ontwaar ik in de verte het eiland Jersey. Wat een geweldige uitvalsbasis voor onze zoektocht naar Chateaubriand in dit idyllische stadje met zijn haventjes, zandstranden, remparts (versterkingen) en bootjes op een weidse zee!

Francois-René de Chateaubriand werd hier in 1768 geboren maar bracht zijn sombere jeugd door op een kasteel in het naburige Combourg. Zijn moeder was ziekelijk en vaak afwezig en zijn vader humeurig en zwijgzaam. Hij en zusje Lucille werden vaak aan elkaar overgelaten in het hooggelegen ‘spookkasteel’. Chateaubriands droefgeestige jeugd vormde wellicht de voedingsbodem voor zijn romantische inslag. Scheppen van kunst kan een middel zijn om de melancholie te verdrijven. In haar recente, goed leesbare toptien-boek ‘Melancholie van de onrust’ gaat filosofe Joke J. Hermsen nader op dit thema in. Met verhalen als ‘René’ en ‘Atala’ luidde Chateaubriand de kunststroming in die bekend staat als de Romantiek en die een sterke reactie was op de dominantie van de rede over het gevoel tijdens de Verlichting. De dromerige personages René en Atala zijn nog puur en leven in een ongerepte natuur.

Zijn boek ‘Génie du Christianisme’ (1802) is een omvangrijke ode van Chateaubriand aan de culturele rijkdom van het christendom. Het indrukwekkendste boek dat hij schreef, is zijn postuum uitgegeven autobiografie ‘Mémoires d’Outre-Tombe’. Hoeveel heeft hij niet meegemaakt in zijn bewogen tachtigjarige leven? Na een bezoek aan Amerika neemt hij dienst in het leger, raakt gewond en vlucht naar Engeland. Zijn ideeën bevallen Napoleon, die hem in 1803 tot diplomaat in Rome benoemt en daarna tot minister. Na de terechtstelling van een hertog neemt Chateaubriand echter afstand van Napoleon en verlaat hij de diplomatieke dienst. Na Waterloo juicht hij de terugkeer van de Bourbons toe. Hij wordt ambassadeur in Berlijn en Rome en minister van Buitenlandse Zaken maar valt later in ongenade. In ‘Les Natchez’ (1826) beschrijft hij de strijd van de indianen in Amerika tegen de Europese veroveraars. Hij sterft in 1848.

De zon staat heet aan de hemel wanneer we omhoogklauteren op de Grand Bé, een hoog rotseilandje vlakbij het strand. Helemaal op de top, hoger dan we vermoeden, ontdekken we temidden van struiken en hoog gras zijn eenzame stenen graf met monumentale ombouw, gesierd door een fors rechtopstaand stenen kruis. Ver beneden ons registreren we kleine rimpelingen op een kalme zee. Het was de laatste wil van Chateaubriand om hier in Saint-Malo, hoog op de Grand Bé, te rusten en nog slechts de zee en de wind te horen. De inscriptie op een plaquette verzoekt de passant die laatste wil te respecteren.

Jan Geerts

Terug naar het overzicht

Copyright © DeMooiKrant.nl