Een verrassende scheiding en wending

Dat er weinig nieuws onder de zon is, ervaar je regelmatig als je heel veel historisch onderzoek doet. Zo verschijnen op 27 augustus 1768 voor de Schijndelse schepenbank Niklaas Schaardenburgh, de president-schepen, geboren te Lith, en zijn vrouw juffrouw Alida Scriba, geboren te Lommel, de laatste geassisteerd door een zekere Johannis van Beek. Zij zijn destijds te Schijndel in ondertrouw gegaan op 24 april 1766. Het echtpaar wordt al na twee jaar huwelijk kennelijk voortdurend geplaagd door moeilijkheden, onenigheden en ongewenste spanningen. Een scheiding van tafel en bed zou de meest ideale oplossing zijn. De knoop wordt definitief doorgehakt en beiden sluiten een convenant over de verdeling van de goederen en de dagelijkse zorg voor hun kind Hubertus. Niklaas weet het zo te regelen dat Alida behoorlijk benadeeld wordt en ze wordt als het ware afgescheept met de nodige kleren en ze krijgt het onderhoud en de opvoeding voor Hubertus op haar bordje. Aan die alimentatie zou Niklaas verder geen cent bijdragen.

Kwaadsprekerij
De scheiding van tafel en bed wordt een feit en Alida trekt zich terug en vindt onderdak ergens in ’s-Hertogenbosch. Er gaat ’n goede week overheen tot het echtpaar wederom voor de schepenbank verschijnt. Wat zich allemaal heeft afgespeeld meldt de akte niet, maar Alida blijkt hevig overvallen te zijn door diepe droefheid, radeloosheid en felle emoties, die inmiddels tot bedaren zijn gekomen.
Ze is langzamerhand tot het besef gekomen dat die scheiding en al die onenigheden voortdurend zijn gevoed door ‘kwaadsprekerij, opstokerijen, beuselarij en allerlei onwaarheden’ en dat hun scheidingsbesluit ‘in een blinde drift’ is genomen. Op 2 september 1768 melden beiden zich wederom en verklaren ten overstaan van de schepenen dat ze hun beslissing annuleren en onwettig willen verklaren. Niklaas en Alida beloven verder te gaan. Alida zal Niklaas erkennen als een eerlijke man en hij zal Alida erkennen als een eerlijke vrouw en beiden zullen serieus werk maken van de opvoeding van Hubertus, gedoopt 5 juni 1768. Zo willen ze samen hun levensweg vervolgen ‘gedurende hun gantsche leefteijt’ en ze gaan hun kinderen opvoeden ‘in Godes vreese’ en samen hopen ze op Gods zegen op hun voorgenomen besluit.
Naast Hubertus hadden ze nog een dochtertje dat was gedoopt op 29 maart 1767 onder de naam Anna Magdalena Schaardenburgh. Of het huwelijk stand heeft gehouden is twijfelachtig, want op 22 december 1769 openbaart zich een verrassende wending als Niklaas een contract ondertekent met Elisabeth Scriba, die bij hem komt inwonen en daar gedurende haar leven zal blijven wonen. In die overeenkomst geen spoor van Alida! Op 19 januari 1790 treedt Niklaas als weduwnaar van wijlen Alida Scriba in het huwelijk met Johanna Catrina Halmans.

Henk Beijers belicht in de rubriek ‘Oud Nieuws’ historische feitjes uit Schijndel. Hij doet al sinds 1970 archiefonderzoek en heeft de onderzoeksgegevens gebundeld op zijn website www.henkbeijersarchiefcollectie.nl. Beijers is onder meer coördinator van de historische werkgroep van Heemkundekring Schijndel.

bronvermelding:
Nederduits Gereformeerd doopboek BHIC 1455 inv.nr.12
BHIC 5122 inv.nr.165 scan 612 e.v.
BHIC 5122 inv.nr.166 scan 305 e.v.
BHIC 5122 inv.nr.176 scan 200 e.v.

Terug naar het overzicht

Copyright © DeMooiKrant.nl